Jeugdschaak

JEUGDSCHAAK

SCHAKEN EN DIDACTIEK

CHESSITY

Een goede leermethode voor de jeugd is het Chessity programma, met als basis op een speelse manier het schaakspel leren. Het is een “online” schaakmethode voor de jeugd in de clubs en in het onderwijs, waarin “gamend” leren centraal staat. Dit is dan ook het verschil van deze methode en de stappenmethode. Beide methodes verschillen van elkaar en leggen eigen accenten. Schaken is goed voor het brein en kinderen profiteren daar levenslang van. Schaken scherpt het denkvermogen aan en kinderen leren creatief en kritisch nadenken om de problemen op te lossen. Ook de volwassenen of gevorderden en de schaakleraars kunnen met deze methode hun weg vinden. Op de pagina Chessity kan men uitgebreide informatie over de werking van het programma terug vinden.

DE STAPPENMETHODE

Schaken is een educatief middel met veel mogelijkheden voor de kinderen. Het schaakspel draagt bij tot de ontwikkeling, zowel leerzaam als sociaal. Leren schaken is: analyseren, planning maken, beslissingen nemen en  creatief zijn. Er is veel leermateriaal beschikbaar, maar welk is het beste? De stappenmethode is de bekendste. Het thematisch opgebouwde diagrammen vormen de kenniskern van deze methode. Sommigen vinden ze te rigide, maar de toepassing bestaat uit een veel bredere didactische benadering. De leerlingen worden getraind in patroonherkenning, het meeste op tactisch niveau. De praktijk leert ons wel dat dikwijls een kloof is tussen kennis en vaardigheid. De ontwerper van de stappenmethode adviseert om niet te snel nieuwe onderwerpen te behandelen. Hooguit een kwart van een les mag uit nieuw materiaal bestaan. De rest is voor herhalingsoefeningen en analyse, maar ook partijen spelen. Maar ook een simultaan is nuttig, aan de hand van fouten kan de leraar een onderwerp nogmaals uitleggen.

Zodoende wordt de kennis omgezet in vaardigheid. Belangrijk is ook een positieve benadering: succes ondersteunen en de vooruitgang stimuleren. Patroonherkenning en tactiek is de basis van deze methode, maar ook van het schaken op zich. Er wordt er aangeraden om de lessen ook aangenaam te maken, een mooi schaakverhaal is daar een onderdeel van. Verder wordt aangeraden om de groep leerlingen niet te groot te maken. De instructielessen van de stappenmethode zijn ook op cd-rom gezet en versterken hiermee het fundament van de oefenstof op interactieve wijze. Het onderwijs gaat voornamelijk spelenderwijs en steunt op activiteit en fascinatie van de leerlingen. Kinderen leren het beste als ze genieten van wat ze leren en belangrijk hierbij is het eigen tempo te hanteren. Duitsland is een grote leverancier van software met het bekende Fritz programma, vertaald in het Nederlands en bekend als Schaakmat en Geschaakt. De methode is grappig en gevarieerd, maar didactisch sterk.

SCHAKEN OP SCHOOL

 

 

In Armenië is schaken op school een verplicht vak in alle 1574 basisscholen met 75.000 studenten van 6 tot 10 jaar. Canada is ook een voorloper om schaken te combineren met wiskunde. Het zgn. “Challenging Mathematics” programma voor kinderen van 7 tot 11 jaar oud. In Turkije heeft men 40.000 leraren opgeleid en een 2 miljoen leerlingen leren schaken op school. De USA heeft een bekend programma voor de jeugd waar het Multi culturele een belangrijk aspect van is. De doelstelling om via schaken kinderen beter te laten presteren wordt ook in Engeland intensief toegepast. Met vergelijkt hun lopend programma met scholen waar geen schaaklessen worden gegeven, om tot een sluitende conclusie te komen. Zweden heeft 1500 leerkrachten opgeleid tot schaaktrainer en een 400 basisscholen maken daar gebruik van. Onze noorderburen zijn al zeer lang ons voorbeeld op schaakgebied en gelukkig blijkt ons eigen land ook een inhaalbeweging uit te oefenen met schaken op school.

 

CHESS FOUNDATION JUDITH POLGAR

In Hongarije is schaken dankzij Judith Polgar een keuzevak geworden op de basisscholen. De methode die Judith heeft ontwikkeld heeft als eigenschap dat plezier moet voorop staan en de schaakstukken zijn je maatjes.

   

SCHAKEN OP DE BASISSCHOLEN IN VLAANDEREN

In West Vlaanderen zijn steden als Brugge en Oostende al jaren voortrekkers met het schoolschaakprogramma. Maar ook in de provincie Antwerpen heeft de schaakclub TUSK in Turnhout een prachtig initiatief opgezet:

Garry Kasparov pleit bij de Europese Unie voor schaken op school

Niet alleen interessant, maar ook razend ambitieus, want de organisatie van Garry Kasparov (Kasparov Chess Foundation) pleit voor niets meer of minder dan het schaken in het Europese onderwijspakket te introduceren. Kasparov verwees in het Europese parlement naar het internationale karakter van het schaakspel. Onderwijs heeft nieuwe ideeën nodig aldus Kasparov en het schaken is een originele manier om de algemene vaardigheden van de kinderen te verbeteren. Kinderen moeten een systematiek vinden in hun gedachten en al doende leren. Wat je nodig hebt in het schaken is visualiseren en conceptualiseren van ideeën, deze zijn ook van toepassing in het onderwijs en andere aspecten van onze maatschappij. Daarom is schaken zo invloedrijk. Schaken zal de “horizon verbreden”.

Samenvattend kunnen we dus stellen dat de student zich beter leert concentreren, sneller gaat rekenen, een sterker analytisch vermogen kan ontwikkelen, kritischer kan denken en oordelen en verantwoordelijkheidszin kan verwerven. Door het schaken nemen de kinderen een waaier van vaardigheden mee. Ook de leerkrachten kunnen een opleiding volgen om de materie volledig te beheersen. Veel scholen betrekken ook de ouders bij het project, waarbij het sociale contact voorop staat. Schoolschaak maakt zo ook deel uit van het “imago”.