Kunst

SCHAKEN EN DE KUNST

Is schaken een denksport, is het een wetenschap of is schaken een kunst? Als men een schaker vergelijkt met een kunstenaar bedoelt men niet een uitvoerend kunstenaar. De beeldhouwer levert strijd met zijn materiaal en maakt daar iets meer van. Als men de schaker vergelijkt met de musicus gaat het nog eerder mank. De muzikant speelt een compositie van een ander, de schaker speelt zijn eigen partij. Hij levert strijd met een tegenstander. Wie het schaken voor een wetenschap zal houden gaat ervan uit dat het spel volstrekt logisch is.

Een beroemde foto van Marcel Duchamps en Eva Babitz in het museum van Pasadena.bruikt in veel artistieke producties.

Schilderij van Simone Blom, speciaal voor onze club.. met dank aan Simone

Als schaken een kunst is, behoor ik toch niet tot de hogepriesters” – Tigran Petrosian (10é wereldkampioen schaken)

Schaken heeft net als in de liefde en de muziek een innerlijke kracht om mensen gelukkig te maken” – Siegbert Tarrasch (praeceptor germania)

“De schaker Aljechin is een dichter die een kunstwerk uit iets creëert dat niemand anders nauwelijks zou inspireren” – Max Euwe (5é wereldkampioen – Aljechin is de 4é wereldkampioen schaken)

Ik ben een slachtoffer van het schaken. Het heeft de schoonheid van een kunst en nog veel meer. Schaken is puurder dan kunst in zijn sociale betekenis. Daarom is niet elke kunstenaar een schaker, maar elke schaker een kunstenaarMarcel Duchamps (kunstenaar en schaker)

Al sinds zeer lang is het schaken verbonden met de kunst en waarschijnlijk het favoriete spel in de schilderkunst. Maar wat heeft deze kunstenaars dan juist bewogen? Veel mogelijkheden, zoals de mystiek, de verbeelding, symboliek of de weerspiegeling van schaken als het leven. Enkele voorbeelden uit de historie.

DE RENAISSANCE

“Het schaakspel” Lucas van Leyden 1508

NATURALISME

“De schaakspelers” Honoré Daumier – 1863

BAROK EN ROCOCO

“Arnouten spelen schaak” Jaen Leon Gerome 1859

ROMANTICISME

“Schaakspelers” Johan Erdmann 1818

REALISME

“De schaakspelers” Thomas Eakins 1876

SYMBOLISME

“Dolce far niente” John Singer Sargent 1907

POSTIMPRESSIONISME

“Het schaakspel” Marcel Duchamps 1910

FAUVISME

“De schildersfamilie” Henri Matisse 1911

SYMBOLISME

“Het geduld” Georges Braque 1942

KUBISME

“Schaakstukken” Juan Gris 1917

“Portret van schaakspelers” Marcel Duchamps 1911

ABSTRACTE KUNST

“De schaakspeler” Mark Webster

EXPRESSIONISME

“Het fantastische schaakspel” Paul Klee 1937

SURRALISME

“Metamorfose van Narcissus” Salvador Dali 1937

POSTMODERNISME

“Hommage aan Lasker” Ilija Penusliski

Deze schilderij “Hommage aan Lasker” (de 2é wereldkampioen) is niet geschilderd op een doek, maar op een echt schaakbord. De kunstenaar was zo geïnspireerd dat hij het schaakbord recht op zijn ezel zette en aan het werk ging. De streng verdeelde ruimte van het schaakbord is nu veranderd en de verdeeldheid tussen de velden is nu vervaagd. Het normale decor van een schilderij met een schaakthema is verdwenen en alleen het noodzakelijke is overgebleven. Die essenties zijn net de zaken waar een schaakspeler naar kijkt op het bord. De stukken, mijn stukken, zijn stukken, ik ruil, hij slaat, voordeel, gelijkheid, de structuur, sterke en zwakke velden.

De dynamiek van de positie is teruggebracht tot zijn naakte elementen. De wereld bestaat niet meer, de wereld is het schaakbord. Onderaan nog enkele impressies.